Theo các chuyên gia, nguyên nhân sâu xa của những vụ chanh trấp lao động hay đình công đều xuất phát từ tiền lương và chế độ đối với lao động, nhất là đối với các ngành thu hút nhiều lao động như da giày, dệt may...

Chăm ngọn, quên gốc

Giám đốc Cty May Hưng Yên cho rằng, sau nhiều vụ đình công xảy ra tại các KCN, CCN, các DN cũng đã chú tâm hơn đến mức lương dành cho người lao động của mình trong công cuộc giành giật nhân lực giữa các DN cùng ngành. Tuy nhiên, theo vị giám đốc này, lương chưa phải là yếu tố hàng đầu, mà chỉ là “phần ngọn”. Bởi cuộc sống người lao động trước tiên là gắn với nhà ở - “an cư, lạc nghiệp” và các công trình phúc lợi– đây chính là cái gốc mà nhiều DN hiện nay chưa đáp ứng hoặc chưa có khả năng đáp ứng cần quan tâm. Vấn đề này chúng ta nên học Trung Quốc, tức là đã mở KCN thì phải kèm theo xây dựng chỗ ở cho người lao động, nhà trẻ, trường học, trạm xá...

Tuy nhiên, thực tế cũng có nhiều DN không thể lo được việc này vì kinh phí. Hiện, mặc dù Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ cho hoạt động xây dựng nhà cho người thu nhập thấp, cho công nhân khu công nghiệp nhưng những “dự án” có hình hài dường như vẫn còn lèo tèo. Cái khó nhất theo các DN là mặt bằng, đất đai, bởi ngay đất cho xây dựng nhà xưởng, đầu tư sản xuất đối với DN, đặc biệt là các DNNVV cũng còn gặp nhiều khó khăn. Trong khi cả nước hiện mới có 1 KCN phụ trợ Nam Hà Nội đã gần lấp kín. Theo các chuyên gia, Nhà nước cần có hỗ trợ để DN và Nhà nước cùng làm, có sự hỗ trợ cụ thể tạo thuận lợi bằng cách giao mặt bằng cho DN để họ lo xây dựng nhà ở cho người lao động. Điều này sẽ mang lại lợi ích lâu dài không chỉ ổn định nguồn lao động của DN mà đảm bảo đời sống an sinh xã hội nói chung.

Những bước đi tiên phong

Ông Phùng Quang Huy - Trưởng văn phòng giới sử dụng lao động VCCI cho biết, sau Hưng Yên, Hải Dương, tới đây Bắc Giang sẽ là địa phương tiếp theo thành lập Đại diện giới sử dụng lao động và Hội đồng người sử dụng lao động tại địa phương. Điều này sẽ là bước đi sâu sát hơn nhằm phát triển hài hòa quan hệ lao động.

Theo ông Huy, không phải ngẫu nhiên mà những địa phương này lại đi đầu trong hoạt động thành lập Đại diện giới sử dụng lao động và Hội đồng người sử dụng lao động tại địa phương, mà bởi đây đều là những tỉnh chuyển đổi nhanh từ nông nghiệp sang công nghiệp, phát triển mạnh khu công nghiệp, CCN trong những năm gần đây, thu hút một lực lượng lớn DN, trong đó đông DN nữ - là những đối tượng “nhạy cảm” với các chế độ, chính sách của DN.

Ông Huy cho rằng, việc xây dựng thiết chế quan hệ lao động đồng bộ ở các cấp sẽ tăng sức mạnh cho mô hình ba bên (đại diện cơ quan quản lý nhà nước về lao động, Tổng liên đoàn Lao động VN và VCCI đại diện cho giới sử dụng lao động) sẽ góp phần giải quyết các vấn đề liên quan đến lao động được hiệu quả hơn. Đây chính là sức mạnh chân kiềng giúp các DN VN phát triển ổn định, bền vững, và đặc biệt nâng cao năng lực cũng như tạo môi trường đầu tư thuận lợi, thông thoáng, trong con mắt các nhà đầu tư trong và ngoài nước.