Dự báo năm 2012 nền kinh tế vẫn còn gặp nhiều thách thức, nên ngay từ đầu năm lãnh đạo ngành Thuế đã chủ động chỉ đạo toàn Ngành quyết tâm thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Nhân dịp đầu xuân mới, Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Bùi Văn Nam đã có những chia sẻ về nỗ lực và kết quả đáng khen ngợi mà toàn Ngành đạt được trong năm qua cũng như định hướng trong năm 2012.

Phóng viên: Xin Tổng cục trưởng đánh giá sơ bộ về kết quả thu ngân sách năm 2011?

Tổng cục trưởng Bùi Văn Nam: Phải nói rằng, ngành Thuế triển khai thực hiện nhiệm vụ thu NSNN năm 2011 trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô chưa ổn định; tốc độ tăng trưởng kinh tế cả năm ước đạt 5,8 đến 6%; lạm phát ở mức cao khoảng 18%; tín dụng hạn hẹp, lãi suất cao…; một số DN đã phải thu hẹp sản xuất, hàng tồn kho tăng, giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh thậm chí thua lỗ; các thị trường vốn gặp nhiều khó khăn; các bộ ngành, địa phương thực hiện tiết kiệm chi tiêu, cắt giảm đầu tư công theo Nghị quyết 11/NQ-CP của Chính phủ; thực hiện chủ trương tháo gỡ khó khăn cho DN và người dân, ngành Thuế đã miễn, giảm và gia hạn nộp thuế TNDN ước tính khoảng 11.100 tỷ đồng. Tuy nhiên dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính; sự phối hợp tích cực của các bộ, ngành, địa phương; sự nỗ lực phấn đấu không mệt mỏi của công chức, viên chức ngành Thuế kết quả tổng thu NSNN năm 2011 do ngành Thuế quản lý ước đạt 525.000 tỷ đồng, vượt 16,3% dự toán và tăng 21,4% so với năm 2010. Trong đó thu từ dầu thô ước đạt 100.000 tỷ đồng, vượt 44,3% dự toán và tăng 44,6% so với năm 2010; thu nội địa trừ dầu ước đạt 425.000 tỷ đồng, vượt 11,3% dự toán và tăng 17% so với năm 2010.

Tất cả 63/63 Cục Thuế đã hoàn thành và hoàn thành vượt dự toán thu NSNN năm 2011, riêng tỉnh Quảng Ngãi sau khi loại trừ khoản thu điều tiết của Nhà máy lọc dầu Dung Quất thì thu nội địa ước đạt 102,6% dự toán. Đến nay có 21 Cục Thuế trong toàn ngành có số thu ngân sách đạt trên 3.000 tỷ đồng, trong đó có 13 Cục Thuế thu trên 5.000 tỷ đồng (tăng 01 Cục Thuế so với năm 2010); có 27 Cục Thuế thu từ 1.000 đến 3.000 tỷ đồng; có 11 Cục Thuế thu từ 500 đến 1.000 tỷ đồng và có 04 Cục Thuế thu dưới 500 tỷ đồng (giảm 01 Cục Thuế so với năm 2010). Kết quả thu ngân sách năm 2011 của ngành Thuế đã góp phần đưa tỷ lệ động viên từ thuế, phí trên GDP ước đạt 20,3%; góp phần giảm bội chi NSNN từ mức 5,3% trên GDP xuống còn 4,9% trên GDP.

Năm 2012 dự báo tình hình kinh tế còn phải đối mặt với nhiều rủi ro, thách thức. Chính phủ và Bộ Tài chính tiếp tục chủ trương triển khai các giải pháp về tài chính và ngành Thuế tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn nộp thuế nhằm hỗ trợ cho DN, tổ chức, cá nhân kinh doanh… Vì vậy, nhiệm vụ thu NSNN năm 2012 của ngành Thuế là hết sức nặng nề và gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, tôi tin rằng, với truyền thống nhiều năm liên tục hoàn thành và hoàn thành tốt nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao, toàn thể công chức, viên chức ngành Thuế quyết tâm phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu NSNN năm 2012 ở mức cao nhất, hoàn thành dự toán Quốc hội, Chính phủ giao năm 2012 là 581.600 tỷ đồng, trong đó thu từ dầu thô là 87.000 tỷ đồng và thu nội địa trừ dầu là 494.600 tỷ đồng.

Phóng viên: Một trong những điểm sáng của ngành Thuế được dư luận đánh giá cao trong năm 2011 là nỗ lực chống chuyển giá. Xin Tổng cục trưởng thông tin thêm về thành tích này?

Tổng cục trưởng Bùi Văn Nam: Trong thời gian qua, một số DN đã lợi dụng chính sách của nhà nước trong việc ưu đãi đầu tư, khuyến khích sản xuất kinh doanh và xuất khẩu để tránh thuế, trốn thuế thông qua hoạt động chuyển giá với số lượng và qui mô mở rộng, hành vi phức tạp vừa gây khó khăn cho cơ quan quản lý thuế và thất thoát cho NSNN. Do vậy, công tác chống chuyển giá đã được Quốc hội, Chính phủ và các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm chỉ đạo. Thực hiện Chỉ thị số 01/CT-BTC ngày 8/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Tài chính và phát huy kết quả thanh tra trong lĩnh vực chuyển giá đã đạt được trong năm 2010, Tổng cục Thuế đã chỉ đạo các Cục Thuế trong toàn Ngành xác định thanh tra chuyển giá là nhiệm vụ trọng tâm năm 2011; trong đó, tập trung thanh tra, kiểm tra các DN có dấu hiệu chuyển giá; DN lỗ liên tục (từ 2 năm trở lên); DN lỗ nhưng vẫn mở rộng sản xuất kinh doanh; DN có số lỗ vượt vốn chủ sở hữu; DN có vốn đầu tư nước ngoài. Nhờ vậy, đã đạt được kết quả nổi bật như sau:

Thứ nhất, ngành Thuế đã tập trung tập hợp phân tích thông tin, phân loại rủi ro đối với các DN có hoạt động giao dịch liên kết với số lỗ lớn, liên tục, DN lỗ vượt vốn chủ sở hữu nhưng vẫn đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh. Theo đó, toàn ngành đã đưa vào kế hoạch thanh tra 1.276 DN, bằng 10 lần so với thực hiện của năm 2010.

Thứ hai, kịp thời tổ chức sơ kết công tác thanh tra chống chuyển giá năm 2010 và 9 tháng đầu năm 2011 để nhận dạng các hình thức chuyển giá, đúc kết kinh nghiệm trong công tác thanh tra chống chuyển giá thông qua hoạt động giao dịch liên kết nhằm giúp ngành Thuế kiến nghị sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách về thuế trong lĩnh vực chống chuyển giá, thiết kế các giải pháp quản lý phù hợp và hiệu quả để thúc đẩy DN kê khai giá bán đúng qui định, chống thất thu NSNN.

 Thứ ba, căn cứ kết quả 10 tháng và khả năng 2 tháng còn lại, dự kiến ngành Thuế thực hiện thanh tra 856 DN lỗ, DN có dấu hiệu chuyển giá,  xử lý giảm lỗ 4.400 tỷ đồng (tăng 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước), truy thu thuế và phạt 1.650 tỷ đồng (tăng 4,0 lần so với cùng kỳ năm trước). Việc tăng cường thanh tra chống chuyển giá đã bước đầu tạo tác động lan toả đến các DN, theo đó một số DN đã tự điều chỉnh hạch toán để giảm lỗ và có phát sinh thu nhập chịu thuế.

Phóng viên: Công tác chống chuyển giá trong năm 2012 sẽ được ngành Thuế tiếp tục triển khai ra sao, thưa Tổng Cục trưởng?

Tổng cục trưởng Bùi Văn Nam: Công tác chống chuyển giá đang được Quốc hội, Chính phủ và các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo chặt chẽ. Ngành Thuế đã xác định công tác thanh tra chống chuyển giá là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm 2012. Toàn Ngành sẽ tập trung thực hiện các giải pháp sau:

Một là, tham mưu với Bộ Tài chính trình Chính phủ, trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật quản lý thuế, Luật DN để nâng cao hiệu lực pháp lý phục vụ cho công tác thanh tra chống chuyển giá như: bổ sung quy phạm pháp luật về quyền xác định giá, thương thảo giá trước (APA); bổ sung quy phạm pháp luật về quyền ấn định thuế đối với các DN hoạt động giao dịch liên kết chuyển giá; bổ sung quy phạm pháp luật về điều chỉnh đối với các dự án đang hoạt động kinh doanh có số lỗ vượt vốn chủ sở hữu.

Phối hợp với các bộ chuyên ngành và chỉ đạo cơ quan thuế địa phương trong việc thực hiện đồng bộ các giải pháp như: cùng với Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ đạo tổ chức rà soát, xem xét tư cách pháp nhân đối với các dự án đang hoạt động kinh doanh có số lỗ vượt vốn chủ sở hữu; với Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo xem xét không cấp quyền sử dụng đất hoặc cho thuê đất đối với các dự án mở rộng hoặc đầu tư mới của chủ DN đang kinh doanh tại Việt Nam có số lỗ vượt vốn chủ sở hữu; với Bộ Công an chỉ đạo tổ chức điều tra làm rõ sai phạm đối với các trường hợp chuyển giá do cơ quan Thuế chuyển sang theo quy định của pháp luật; đồng thời đề nghị các bộ chủ quản các Tập đoàn, Tổng công ty chỉ đạo rà soát, chấn chỉnh ngay các hoạt động kinh doanh có giao dịch liên kết chuyển giá trong nội bộ Tập đoàn, Tổng công ty.

Hai là, tập trung chỉ đạo quyết liệt hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch thanh tra và nhiệm vụ kiểm tra năm 2012. Trong đó, coi trọng hoàn thành nhiệm vụ công tác thanh tra các hoạt động chuyển giá: Tổ chức thống kê phân loại DN có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động trên địa bàn theo các tiêu chí: Quốc tịch của chủ DN thuộc quốc gia nào; ngành nghề kinh doanh; Thời gian thực tế đầu tư; tổng số lỗ; số tiền đã hoàn thuế… từ đó áp dụng giải pháp phòng và chống chuyển giá thích hợp.

Ba là, chỉ đạo cơ quan Thuế các cấp tham mưu UBND tỉnh, thành phố xây dựng và triển khai Đề án thanh tra, kiểm tra chống chuyển giá thông qua hoạt động giao dịch liên kết của các DN trên địa bàn.  Đồng thời phối hợp với các cơ quan Công an, Quản lý thị trường, Cục phòng chống rửa tiền Ngân hàng Nhà nước, cơ quan Hải quan để chống trốn thuế, gian lận thuế đối với các DN liên kết, chuyển giá tại địa bàn địa phương.

Phóng viên: Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ðây là văn bản quan trọng, là kim chỉ nam cho toàn bộ hoạt động của ngành Thuế trong 10 năm, có tác động sâu rộng tới toàn bộ nền kinh tế và đời sống của các tầng lớp dân cư. Xin Tổng cục trưởng cho biết mục tiêu và một số nội dung trọng tâm cũng như kế hoạch triển khai của ngành Thuế đối với Chiến lược quan trọng này?

Tổng cục trưởng Bùi Văn Nam: Ngày 17/5/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 732/2011/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020. Theo đó, mục tiêu tổng quát của Chiến lược là: xây dựng hệ thống chính sách thuế đồng bộ, thống nhất, công bằng, hiệu quả, phù hợp thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; mức động viên hợp lý nhằm tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất trong nước và là một trong những công cụ quản lý kinh tế vĩ mô của Ðảng, Nhà nước; xây dựng ngành Thuế Việt Nam hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; công tác quản lý thuế và phí, lệ phí thống nhất, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện dựa trên ba nền tảng cơ bản: thể chế chính sách thuế minh bạch, quy trình thủ tục hành chính thuế đơn giản, khoa học phù hợp với thông lệ quốc tế, nguồn nhân lực có chất lượng, liêm chính và hiện đại, có tính liên kết tích hợp, tự động hóa cao.

Để thực hiện thành công Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn năm 2011-2020, ngành Thuế đã tiến hành một số công việc sau:

Một là, xây dựng và trình Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 2162/QĐ-BTC ngày 08/9/2011 về việc phê duyệt Kế hoạch cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2015 và các Đề án triển khai thực hiện Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020. Đây là căn cứ để ngành Thuế triển khai các hoạt động theo từng lĩnh vực công tác quản lý thuế, theo lộ trình kế hoạch đề ra hàng năm, từng bước đạt mục tiêu đã đề ra.

Hai là, thành lập Ban chỉ đạo thực hiện Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020 tại cơ quan thuế các cấp để hướng dẫn, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra thực hiện Chiến lược đã được phê duyệt, đảm bảo sự thống nhất, thông suốt trong toàn ngành thuế; đồng thời theo dõi, đánh giá kết quả kế hoạch thực hiện chiến lược cải cách hệ thống thuế từng năm, từng giai đoạn; tham mưu, đề xuất ý kiến trong quá trình thực hiện.

Ba là, tổ chức tuyên truyền, phổ biến, quán triệt nội dung Chiến lược tới toàn thể công chức, viên chức thuế để tạo sự đồng thuận, quyết tâm cao, cùng hành động hướng tới mục tiêu, đảm bảo cho việc thực hiện thành công chiến lược. Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng để tuyên truyền nội dung Chiến lược nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị bên ngoài ngành Thuế, thông qua đó nhận được sự đồng tình, ủng hộ và phối hợp của các cấp, các ngành trong thực hiện mục tiêu Chiến lược đã đề ra.

Bốn là, xây dựng đề án đánh giá hiệu quả quản lý thuế, theo đó ngành Thuế sẽ xây dựng hệ thống các chỉ số và phương pháp đánh giá hiệu quả hoạt động để đánh giá, giám sát kết quả thực hiện Kế hoạch cải cách hệ thống thuế định kỳ hàng năm và theo từng giai đoạn (5 năm, 10 năm); kết quả đánh giá còn có thể phục vụ cho việc huy động nguồn lực để thực hiện mục tiêu ưu tiên hoặc trong trường hợp có các yếu tố biến động lớn ảnh hưởng đến việc thực hiện các mục tiêu chiến lược có thể trình cấp có thẩm quyền điều chỉnh mục tiêu chiến lược cho phù hợp điều kiện thực tế thực hiện…

Bên cạnh đó, để thực hiện thắng lợi Chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn năm 2011 - 2020, ngành Thuế rất mong nhận được sự phối hợp của Ban Tuyên giáo Trung ương, các cơ quan thông tấn báo chí trong công tác tuyên truyền, sự quan tâm chỉ đạo của các cấp ủy Ðảng, chính quyền, các bộ, ngành để giúp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức sâu sắc quan điểm, chủ trương, đường lối của Ðảng, Nhà nước ta trong thực hiện cải cách hệ thống thuế, hiểu rõ nghĩa vụ, quyền lợi và thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về thuế; bảo đảm thu đúng, đủ, kịp thời các khoản thu vào NSNN, góp phần tích cực xây dựng nền tài chính quốc gia vững mạnh và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kỳ mới.

Xin cảm ơn Tổng cục trưởng!